Helbest

Gotar ZimanLkoln      
 
 

Destpk

 KURD

 DEUTSCH

عربي

 AGENDA

KONTAKT

PIRTK

LINK

PRESE

 

 
   
Em di despk de bi hatina we ya yekem car bo Kurdistana Azad vexwendina we bo festvala Duhok ya rewşenbr bixrhatina te dikin em ji dil can sipasiya cenab te dikin ku te ev derfet da me ku em keribin li ser hin xaln girng di war ziman helbesta kurd de rawestin .

Hevpeyvn: Hozan Emn




- Pirsa yekem di derbar Festvala Duhok (2) tu dikar br baweriyn xwe di derbar w de ji xwendevann semakurd re bn ziman ??

- Gelek sipas, ez j kfxweş im ro bi we re v hevpeyvn dikim, hatina min ya Kurdistan bi ser xwe tiştek nuh gelek ez kfxwşkirim, di hin aliyan de j ez xemgnkirim, xweşiyeke zde tevl w xemgniy heb, ji xwe hatina min ji bo festvala duhok, bi awayek ferm hatibn vexwandin. Her iqas ku em bi nav xwe wek kes hatibn vexwandin ji aliy birvebiriya festval ve, l em ar endam ji hevgirtin tevl festval bn. Vekirina festival wek gavek despk b, yan yekemn b ji bo avakirina peyvek di navbera rewşenbriya kurd de.
Di nava festval de kurdn penaber yn li dervey welat amade bn , ji Bakr Rojhelat Rojava gelek amade bn tevl y Başr bn, di nava festval de du zeravayn serek dihatin axaftin, xwez ew zeravayn din j bi kmay mirov deng rengn wan di nava festval de bibihsta w xweştir ba , di baweriya min de gerek b end kurdn zaza j amade bana her weha zeravayn din j , w rengek xweşiktir dabana v festval l dsa j wek despk mirov dikare van kmasyan ji desteya ku festval bi rk pk dike re pşkş bike ji bo di saln b de areser bike. Ewqas rewşenbr ji tevaya kurdistan ji dervey kurdistan br baweriyn xwe ji bo hev şirove kirin bi hev dan nasn. Festval bi xwe bi babetn xwe gelek zengn b l ji bo gengeşeya li ser babetan dem gelek km b heger derfeta dem hinek heba ew babet krtir bihatine gengeşekirin w btir sd bidana, giraniya di nav babetan de giraniya zimn b ji ber bi rast niha pirsgirka zimn pirsgirkeke bi hem zeravayn xwe di rojeva kurdistan de ye, her weha pirsgirkn mirov awa dikare zimanek yekgirt di kurdistan de avabike, mirov awa dikare wan pirsgirkan areser bike di v al de xemlek zdetir da festval. Festival bi gişt li gor armanc durişmeya ku li bin hatib lidarxistin serkeft b kar b gavek ber bi w durişmey bavje duhok bibe wek pirek di nava rewşenbriya kurd de ne ev ten gerek di dem pş de bibe wek pirek di nava zerevayn kurd de j ji bo ku ew pirgirkn di nava zeravayan de hd hd di nava pirosseke dirj de kar bin areser bibin. Li vir j ez ji dil can sipasiya xwe pşkş yektiya nivsern duhok dikim ku ev derfet dan rewşenbrn kurd nz 170 rewşenbr li wir amade bn ew derfet di dema pş de bibe despka pirojeyeke netew ji bo rewşenbriya kurd hem j ji bo ziman kurd. Hem j sipasiya xelk duhok ew berpirsn ku festival birve birin piştgiriya festval kirin dikim. Xweşiya mezin j ku ne ten min Duhok dt, ez li kurdistan bi berfireh geriyam gelek cih min dtin gelek kes min nas kirin v yek j dilxweşiyeke zdetir ji bo min kir .

- Hun wek berpirs beş ragihandin di Hevgirtina Rewşenbrn kurdn Rojava li derve wek em dizanin zdetir du salan li ser damezrandina w derbas b, tu dikar behsa w bik we ilo ev Hevgirtin ava kir ??

- Damzrandina (H.R.K.R.D) yek ji encann serhildana 12 avdar b ku li rojavay kurdistan r da , v byer rewşenbrn kurd di bin berpirsiyareke mezin de hişt ne amade bn ku bersiv bidin, bi taybet rewşenbrn ku li dervey kurdistan derfet li pşiya wan hebn ku tkilyn xwe bi saziyn navnetew re ava bikin karibin rewşenbrya kurd bi karek tevay geştir bikin. Karbn heta radeyek lobyeke kurd li dervey kurdistan bi taybet li Ewropa ava bikin ji bo ku karibin bersiva byern wek byera 12 avdar bidin l dema ku buyer hat rewşenbran dest lingn xwe girday dtin ne amade bn xebatek bikin ji bo ku karibin alkarya gel xwe li hundir welat bikin, ji bo v yek dezgeheke di bin i nav de be bila bibe pwst hat dtin girpeke rewşenbr dest pkir ku komteyek ava bikin ji bo amadekirina damezirandina dezgehek an j komek .
Di destpk de ne diyar b, pişt salek ji xebata w girp konfirans yekem li siwd li bajar sandvken hat lidarxistin di wir de biriyar hat standin (H.R.K.R.D ) ava bibe. Armancn v dezgeh yn serek bigişt parastin geşkirina ziman anda kurd ye. Her weha avakirina tkiliyan di navbera rewşenbrn kurd saziyn navnetew de bi taybet li Ewropa, herweha geşkirina tkiliyn rewşenbrn li rojavay kurdistan bi pareyn din yn kurdistan re, ji bo ku tkiliyn baştir karn hevpar bn birvebirin. Ji destpk heta konfrans duwemn gelek asteng derketin pşiya hevgirtin, astengiyn ku pir caran ew nakokiyn siyas di navbera kurdan de bn, ew astengiyn ku pir caran ew nzkbna şaş ya tevgera kurd ji tevgera rewşenbr re, ew astengiyn kesane ku ew rewşenbr kurd ku can w di bin bandora anda dagrkiry de hati b lawazkirin, ew problem nakokiy şexs derketin meydan, ji gelek hlan asteng hebn ya her dijwar ji hla abr b ji bo hevgirtinek yan sazyek li Ewropa li ser lingan bisekine karek wek t xwestin bike avkaniyn dirav yn abr j re gerek bn ew avkan nebn. Hevgirtin heta ro bi v reng didome .

- baş we gelek xebat da pşiya xwe we bi i away debara xwe dikir ..?

- Ew kesn ku bi keda xwe ji kmkirina jiyana xwe ya rojane dikarin li ser v saziy serf bikin, heta v qonax weha bi rve ro j ev asteng hene l gelek al areser bn. Pirsigirka nzkbna rxistinn siyas hn heye em hewil didin ku r li pşiya gavn ewt bigrin .

-We ti r rbaz danann ji bo areserkirina w pirsgirk di navbera xwe tevgern siyas de?i

- Ji despk ve bi taybet ji konfrans duwemn ve hat diyarkirin heta di rbaza xwe de em li dij kuştinn siyas di nava hzn siyas de ne. i problem hebe gereke bi axaftin areser bibe , ti cara bila ne ek ne ldan li himber hev ney şuxlandin sedem ibe bila bibe. Em bi yek away bi yek nzkbn nzk saz tevgern siyas dibin ji her br bonan re vekirne. Ten li ser bingeha cudabn hevpejirandin bi hev re axaftin em dikarin tkiliyan bi hem saziyan re deynin bi v away heta ro me bingeheke tkiliy di navbera xwe wan hzn siyas de dan, di demn daw de me axaftin bi hin rxistinn siyas re kir em berdewam in ji ber ku em amade ne bi her aliyn rewşenbr re bi her aliyn siyas re bi kom kesan re karek hevbeş bikin , ev bawer li ba me heye heger li cem wan j hebe w cih dilxweşiy be ku em bi hev re bi kmay di eniya rewşenbr de hinek xebata xwe geştir bikin. Giraniya me li ser beş rojava ye, l em wek hevgirtin bi hem pirsgirkn kurdan yn hem paran re tkildar in, em xwe dr ti parey nabnin em xwe parak ji kurdistana gişt dibnin. Projeyn me j hene niha me tkil bi gelek dezgehan re danne, me dezgehn rewşenbr di despk de wek armanc girtin, l ji bo me ti prsgirk nne ku em bi dezgehn siyas re j kar bikin l yek merc ew j ew e ku em wek xwe serbixwe bimnin, wek din ti şert mercn me j nnin ji bo hevkariy bi her kes re .

- Di derbar projeyn we de hn dikarin me agahdar bikin ??

- Ez dixwazim bjim hin pirojeyn me yn gişt hene, yek j ji despk de vekirina malpereke enternt ev bi s zimanan (kurd-ereb-elman)berdewam e, em kovareke xwer bi kurd bi nav (Urkş)diweşnin, hijmara yek me weşand em t de berdewam in, pirojeyn demdem wek (konfrans-festval-civn) tiştn weha pir caran me li darxistin em li ser berdewam in .

- li ser berhevkirina 100000 imze ji bo fermkirina ziman kurd li sriya , b goman ev kareke binirx b, em dixwazin nasbikin di v kar de we armanca xwe pk an her weha pirojeyn we yn pşeroj j i hene ?

- Rast e ev pirojey me y binghn b, di konfrans duwemn de y ku me li Elmaniya li darxist me ev biriyar stand , me xwest ku em sala 2006 bikin sala ziman kurd wek duruşme me hilda , ne ji bo sala 2006an ten, di wir de me dixwest projeyek ji bo ziman kurd birve bibin ne ten bi duruşme siloganan, me dixwest hin gavn piratk bidin destpkirin , her iqas j pik bin ji bo projeyek ewqas berfireh bo ziman kurd , me kar b pirsa ziman bi her away hn geştir bikin, di kovara xwe de, di malpera xwe de, ji bo em ber bi standartkirina, ji kmay zaravay kurmanc ve herin. Di nava projey me y zimn de armanc berhevkirina 100000 imze ji kurdn rojava ten amadekirina belgenameyeke berfireh li ser ewsandin, binpkirin zora li ser zimn, yan rewşa ziman kurd li sr bi w belgenamey wan imzeyan em bighnin (UNESKO) w bi berpirsyariyn w li hember ziman kurd bihesnin. Ew li zimann gelek welatan yn dibin gef de ne dibin metirsiy de ne hd hd winda dibin xwed derdikeve. Yek ji wan ziman kurd ye, heta di nexşeya w de ziman kurd di nav de nne , heta ku UNESKO rojeke taybet ji bo ziman dayik kiriye di wir de ziman her ku t ewsandin rşkirin ziman 40 meliyon mirov e , nimneyeke b mnak di chan de ima heta niha l xwed dernekeve !??
Em dixwazin bi alakiyeke berfireh wan imza w belgenamey bighnin wan em bjin fermo li berirsiyariyn xwe xwed derkevin , hn j li ziman kurd xwed derkevin daxwaza me ku li sr ziman kurd bibe ziman ferm , ji ber maf kurdan heye li wir li wan pareyn din.
Herweha di nav pirojeya zimn de, lidarxistina konfransek li ser ziman kurd, di Yektiya Europa de heye. Di war frkirina zimn de j, em di amadekirina pirtkeke frkirina kurd de ne ku d li Kurdistana Rojava b weşandin belavkirin.

- Ma gelo hn gihiştin armanca xwe di danheva imzeyan de ??

- wek armanc, di aliy hejmara imzeyan de em negihiştin, l me nzkay l kir. Li gor rewşa sr ewsandina li ser zimn dike tu nz 50 hezar imze derx tiştek ne km e, gelek xelk jiyana xwe kirin bin metirsiy bi nav xwe imze dikirin, em dixwazin ziman xwe serbest bikin di sr de gerek e em w cegerdariya wan, w welatperweriya wan, w kurdayetiya wan ji dil can prz bikin p serfiraz serbilind bibin, herweha kom kesn bi v kar radibn imze kom dikirin. Bi rast ew dilsoziya wan bar me girantir dike em bi hv ne ku em li gor w baweriya wan bin em w xebat berdewam bikin. Di aliy armancn gişt de, ez serkeftineke mezin dibnim ku me pirsa zimn kir rojeva kar xebata xelk bi hv ne d ev pirs bikeve rojeva xebata rxistinn siyas j. Herweha em d hewl bidin v pirs bi giran bikin rojeva saziyn navnetew j.

- w di plan programa we de hun wan imza pşkş rxistina (UNESKO) bikin .

- bel di roja ziman dayik y chan de ku dikeve 22 meha Sibat ji aliy UNESKO t prozkirin, em dixwazin alakiya xwe bi daw bnin, me ev dab pşiya xwe me kar b v bikin ji xelk xwe re diyar bikin armanca me i b, me iqas pkan di dem pş de em d i bikin ji bo ziman kultra kurd, ev pirojeya me ya zimn pngava yekemn b ji aliy me ve, ku em karibin hd hd bi tkiliyn xwe bi saziyn kurdistan re hem j navnetew re ta ku em karibin pirojeyeke netew kurd ji bo ziman kurd ava bikin, ne ten ji bo rojava, herweha ji bo ziman kurd bi gişt, ji bo hem pareyn Kurdistan .

- ji dervey v alekiy ji bo Ziman kurd i alakiyn we hene ..?

- Di nav pirojeya zimn de, lidarxistina konfransek li ser ziman kurd, di Yektiya Europa de heye. Di war frkirina zimn de j, em di amadekirina pirtkeke frkirina kurd de ne ku d li Kurdistana Rojava b weşandin belavkirin. Li ser bingeha encamn v xebat em projeya zimn ber bi astn bilindtir firehtir de bibin. Armanca serek j ew e ku em bigihjin projeyek netew kurdistan bo ziman kurd.


- ji bo standartkirina ziman kurd tu xebat karn we ji bo w xal hene gelo ??

- ji bo standartkirina ziman kurd bi gişt ez bawer dikim demek baş ji me re div, ji bo min wek kes li gora br baweriyn xwe dibjim, di ziman kurd de div her zaravayek di nava xwe de standart bibe bi hev re bimeşin ji ber standartkirina zimn karek dewlet ye , heger sazyek siyas deshilatdar, dewletek nebe, mirov di k de d standart bike , ji bo standartkirin areveyeke cugraf deshilatdariyeke siyas div, mirov nikare bibje em ro standart bikin , tev ku ro pareyek ji kurdistan azad heye, l ew parey azad j di nava xwe de nikare ziman kurd standart bike, pareyn din j hn bindest mane , l gava yekem ji bo standartkirina ziman kurd yekkirina Alfbya kurd ye , Alfbya kurd heger yek nebe axaftinn me li ser standartkirina zimn xewn in , ez di w baweriy de me ji ber ku tu nikar zimanek standart bik heger bi d elfbyn cuda b nivsandin , li başr Kurdistan nzk 6 melyon kurd bi tpn ereb dinivsin , di navbera 15 ta 20 melyon li bakr nikarin berhemn wan bixwnin , ev problemeke mezin e , ji bo ku ew problem rabe , gereke di despk de Alfeb bibe yek , bi kmay mirov bikare berhemn hev bixwne , dema ku mirov karibe berhemn hev bixwne di nava proseseke dirj de bi hin mercn din ziman nzk hev dibe di vir de ez dixwazim br baweriyn xwe di war Alfb de bjim , di baweriya min de gereke tpn latn bi kar bn , ji ber ku di war zanist de tpn latn ziman kurd dikin zimanek fonoloc, yan lihevhatina deng tpan , bi Alfebya latn ya ku Celadet Bedirxan bi kar anye, tu peyva kurd awa dibihz tu dikar wek w binvs frkirina ziman sivik dike .Ya dudiwa teknka chan temam hem latn ye , ji bo ku em xwe bi teknolojiya chan ve bigihnin bi awayek xurtir ji ber ku em bi 100n salan li paş chan mane ji alyek din ve j Alfebya Ereb simbola dagrkeriya andeke biyan li ser anda kurd ye , mebest p anda ereb, Ereban bi nav islam anda xwe Alfbya xwe jiyana xwe di gelek aliyan de li ser kurdan ferzkirin , pişt dewletn din ava bn, faris turk , wan j bi awayek hd hd ber w helandin bi awayek din meşandin , ji bo ku ew rayn dagrkeriy di navbera me anda ereb de bn birn , ez Alfbya latn ji bo ziman kurd baştir dibnim, ji bo ku ew tkeldariya dagrkeriy bi tevay b birn, herweha gelek sedemn din hene ku ez dibjim Alfbya latn .
Niha ku em bn ser standartkirin zeravay kurmanc , bi rast standartkirina zeravay kurmanc hemen hemen hin pirsgirk pik mane ew pirsgirk bi xwe j ne yn ziman in ne yn Alfebya Celadet in ne yn rastnivs giramra Celadet in, pirsgirkn kesn ku bi kurd dinvsin, ji ber ku dezgeheke ziman nne dezgeheke dewlet nne her kesek her saziyek dezgehek bi ser xwe standarta xwe kiriye , heger em karibin li ser hin tiştn pik bigihin hev, kurmanc standart bye , yan pirsgirkn standartkirina kurmanc y nivskarn kurmanc ne, ne yn ziman in .

- di aliy helbest de kar xebatn we i bn bi taybet di aliy helbesta njen ya ku ro gelek kesan despkiriye , asta w di i radey de ye ? Gelo gihiştiye cihek bilind i kmayn w hene ..?

- Nivskariya kurd di war helbest de geş bye , civatek bi ş jan, bi kul problem, ew jiyan bi xwe dihle ku r li pşiya helbest vebe, ji bo w j demn ber di stran de kurd gelek alak pşket bn , ro di helbest de. Tişt btir bala min dikişne helbest e, helbest ji ber rexneya edeb ya helbest di nav kurdan de cih negirtiye , k i dinivse wek xwe dinivse , kes nabje lawaz e yan bi hz e , gava ku di nava w tevilheviy de di nav ewqas helbestvan de tu b binirxn , ez radeya helbesta kurd bilind dibnim dema ku tu helbestn kurd yn bijart did ber helbestvann cihan, heta yn Ewrop, heger ne baştir bin ne xirabtir in, l problem di kur de ye, helbesta kurd di nava kurdan de maye, mixabin kurd j naxwnin km in yn dixwnin, ji ber ku kes bi ziman kurd dixwnin hindik in tne jimartin ew helbest ne hatine wergerandin bo zimann biyan bo ew xelkn din wan helbestan bixwnin, yan veşart maye, gereke guhdaneke taybet li helbest were kirin , gereke rexneya helbest j ya wjey bi gişt pş bikeve, kesn rexnevan derkevin di nerna min de helbest gihaye w redey.

- wek nimne Ebdulqadir Msa dwana w ya daw tu awa dibn ?
- Heger tu pirtka helbestvan (Ebdulqadir Msa) ya ji weşann dezgeha Sema bike nimne gelek baş e , helbestn w bi rast min di nava ş de dizvirnin jiyana kurdan wek em hem dizanin bi ş kul e, piraniya helbestn w dihlin mirov meleveniy di nava w ş de bike ew ş dibe mna deryak, tu wek xwendevan melevaniy di nav w deryay de dik, ez wek kes dibjim ew helbestn w gelek xweş in , min tev xwendine bi tev şa wan xweşiya wan daw ez ji dil can sipasiya we dikim wek kes ji bo dezgeha (Sema)j sipas bi hviya serkeftin ji bo v kar we y proz, her serkeft bin .

                                                                                                                          

http://www.semakurd.net/index_latin.php?lang=latin&cont=article&id=1799
 

 

 

 selim@bicuk.de  

Destpkirina malper:05.08.2006 / http://www.bicuk.de/ - Selm Bik
Design:
www.hesso.de