Helbest

Gotar ZimanLkoln      
 
 

Destpk

 KURD

 DEUTSCH

عربي

 AGENDA

KONTAKT

PIRTK

LINK

PRESE

 

 
   
Selm Bik "Li Kurdistan Metirsiyeke Mezin li ser ziman Kurd heye"
Hevpeyvn: Mrhac Mistefa

Rewşenbr Kurd Selm Biuk di yekem seredana xwe ya Kurdistana azad de li bajar Hewlr, Silman Duhok geriya bi taybet ji bo rojnama Kurdistan Raport nrnn xwe yn derbar ziman Kurd de wiha got:
"Li Kurdistan metirsiyeke mezin li ser ziman Kurd heye. Ziman di rewşeke xirab de dij. Ji xwe rewşa zaravay Kurmanc ne baştir e ji pereyn din ku hn di bin dagrkeriy de ne."

-Ev demek b ku hn cara yekem li başur Kurdistan geriyan, gelo wek rewşenbr zimanzaneke Kurd di hla ziman de we rewşa başur Kurdistan awa dt?

-Hatina min a Kurdistan bo cara yekemn cih xweşhal bextewariy ye. Serdana pereyek azad ji Kurdistan di jiyana min de giyanek n afirandin.
Li Kurdistan metirsiyeke mezin li ser ziman Kurd heye. Ziman di rewşeke xirab de dij. Ji xwe rewşa zaravay Kurmanc ne baştir e ji pereyn din ku hn di bin dagrkeriy de ne. Li aliy din zaravay Soran bi pş ve die di war jiyan de serdest e. Gava her rast ew e ku di dema ro de Soran Kurmanc bi hev re bn bikarann, l berevaj v Kurmanc t bidrxistin Soran t pş. Di aliy perwerdey avakirina kesayetiya mirov de ev rewş ne baştir e ji serdestiya zimann biyan li pereyn Kurdistan yn hn dagrkir. Her weha ev yek metirsiyeke mezin li ser yektiya netew ya Kurd dike. Hizr bon anda Kurdistan pere dike. Snorek n li snorn ku di nava Kurdan de hene zde dike.
Aliy her bi tirs di v rewş de, bikaranna du alfebya ye. Di rewşa ro de, pdiv bi alfabya latn wek ya ereb heye. L latn li Kurdistana azad nay bikarann. Ten alfebya ereb bikaranna w nz 20 milyon Kurd ji and, rewşenbr, berhem, br bonn Kurdn başur bi dr dixe. Di paşeroj de, hkar bandora v rewş d li ser yektiya Kurdan pir xirab be.
Bi baweriya min ji bo paşeroj pdiv heye ku di pilan pirojeyn Kurdan de cgirtina alfabya latn hebe, egern v j, ev in:
-Alfebya latn ziman Kurd dike zimanek fonotik asantir dike. Ev alfeb ji aliy zanist ciwaniy ve ji ziman Kurd re baştir e.
-Alfebya ereb simbol nşana dagrkeriya andek biyan ye, mebest and ziman ereb ye. Ev tkiliya di navbera serxwebn, kesayet anda Kurd dagirkeriy de, pdiv ye b birn.
-Alfebya latn, ziman zanist teknolojiya n ye pwstiya Kurdan btir ji her kes bi v yek heye.
-Alfebya latn dikare roleke mezin di yektiya netew ya Kurd de bilze.
Rewşa ziman Kurd li başr hd hd dibe pirsgirkek siyas di nav Soran Kurmancan de ev metirsiyeke mezin dike. Ziman gerek di aroveya zanist, ciwan alava her bingehn di avakirina neteweyan de bimne bi ti away nebe nakokiyeke siyas.

-Li gor nrna we rewşa ziman Kurd bi tevahiya Kurdistan awaye li gor zimann dinyay ziman Kurd gihiştiye i ast?

-Ziman Kurd bi gişt vedije pş ve die. Xemxwarn v ziman li Kurdistan pir dibin bikaranna w j zdetir dibe. Dezgehn ragihandin ku bi Kurd diweşnin zde bne. L kmasiya her mezin projeyeke netew Kurdistan ji bo parastin pşvebirina zimn nn e. Di bingeha xwe de, ziman Kurd mna her zimanek chan ye. L pirsgirkn Kurd hene, ev pirsgirk j ne yn ziman bi xwe ne. Pirsgirkn bikaranna ziman xwed lderketin ne. Ziman Kurd mna her zimanek chan dikare tra zanist edebiyateke bilind bike eger xwediyn v ziman hebin.

-Ber end rojek li Hewlr di navbera nzkbna zaravay Hewrem Zazak konferanseke hate li dar xistin, gelo konferansn bi v away dikare ziman Kurd ber bi ziman yekgirt ve bibe?

-Konfrans dikarin bibin bingehek ji bo afirandina piroje pilann nzkkirina zimn. Hevnaskirin bihevguherna br bonan di konferansan de dibin. Tişt ku ziman yekgirt ava dike kar xebatn pişt konferansan e. Bi konferans, biryar zagonan ziman yekgirt nay avakirin. Di nava jiyana civak de lihevkirina lkolnn zanist dezgehn civak dikarin zimanek yekgirt ava bikin. Ziman yekgirt ew ziman e ku di encama lkolnn zanist de, lihevhatinek di nava civak de li ser t kirin. Ew bi xwe peymanek civak ye li ser bingeha zanist berjewendiyn civak t dann.
Di Kurdistan de, ji bo zimanek yekgirt pirsgirka her mezin alfeb ye. Bikaranna du alfebyan di Kurdistan de, r nade avakirina zimanek yekgirt.
Ji bo avakirina zimanek yekgirt pdiv bi projeyek netew heye. Di nava v pirojey de gereke ji hem pereyn Kurdistan hem zaravayn Kurd c bigirin.

-Hinek derdor ji Hikmeta Kurdistan daxwaz dikin ku zaravay Soran bibe ziman Kurd y ferm gelo hn wek zimanzanek Kurd v yek awa dinirxnin?

Ez dsa dubare dikim ku ziman ferm bi biryar zagonan nabe. Eger hat di riya zagon biryaran re, Soran yan j Kurmanc yan j Zazak ... b ziman ferm, ez di hla perwerdey avakirina kesayetiya netew de ti cudahiy di navbera w zagon zagonn ku Sr, Tirk, ran ber j raq derdixistin zimann xwe dikirin ferm. Li hla din i pdiviya me bi zimanek ferm heye? Vaye li Belcka, Swsra dewletn din gelek zimann ferm yn dewlet hene i pirsgirk astengiyan dernaxin. Bila li Kurdistan j, hem zaravayn Kurd ferm bin kar xebat li ser afirandina zimanek yekgirt dewam bike.

-Hn xebatn hikumeta Kurdistan yn di derbar ziman Kurd de awa dibnin, an j div xebatn bi i away bte kirin?

Hin hewldann xebat hene l pir lawaz in. Niha hikmeta herm xwed derfet karn e dişe rolek pşengiy ji bo parastin pşvebirina ziman Kurd li hem pereyan bilze. Di ser de t xwestin ku dezgeheke netew bo ziman Kurd b avakirin. Ev dezgeh bibe xwediya pirojeyeke netew bo ziman. Ji bo dema ro pdiv heye ku tpn latn mna yn ereb bn bikarann hizr l bibe ku di paşeroj de tpn latn c bigirin. Pdiv bi weşann rojane bi zaravayn din tpn latn heye.
Ji bo sazkirina saziyeke netew bo ziman Kurd afirandina hin pirojeyn netew pdiv bi konfransek netew bo ziman Kurd heye.

Selm Bik k ye?
Yek ji wan zarokn qedexe ye ku di dil qedexekirin de
zarokat xortaniya xwe derbas kir.
Xwendina xwe ya destpk li gund Tilxatn Otilce temam kir.
Xwendina navn li tirbespiy temam kir.
Beş hiqq li zanngeha Şam. di sala 1987an de temam kir.
Dawiya sala 1990 snor qedexeyan irand derket Europa
heta niha li Elmaniya dij.
Di adara 1997an de pirtka xwe ya yekemn Rziman Kurd
Kurmanc ap kir.
Sala 2002an pirtka xwe ya helbestan Xewnn Revok ap kir.
Li ser ziman Kurd xebat dike helbest dinivsine. Rvebir gişt y malpera www.rojava.net  ku ew malpera hevgirtina rewşenbrn Kurdn rojava li derve ye. Her weha di desteya nivskarn kovara URKŞ ku li europa ev hevgirtin derdixe de ch digre.



http://www.dengebotan.com/index.php?option=com_content&task=view&id=200&Itemid=1

                                                                                                                          
 

 

 selim@bicuk.de  

Destpkirina malper:05.08.2006 / http://www.bicuk.de/ - Selm Bik
Design:
www.hesso.de